ایرانیان چگونه مسلمان شدند ؟

ایرانیان چگونه مسلمان شدند ؟

در مورد نحوه مسلمان شدن ایرانیان دو نظریه متفاوت وجود دارد : برخی معتقد هستند ایرانیان به اجبار و با زور شمشیر مسلمان شدند اما برخی دیگر بر این باورند که مسلمان شدن ایرانیان کاملا اختیاری و با میل و رغبت خویش بوده است که به بررسی موضوع می پردازیم.


فرایند مسلمان شدن ایرانیان تدریجی بود وچندین قرن طول کشید و از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت بود وعامل و انگیزه آن تفاوت داشت . آغاز مسلمان شدن ایرانیان از زمان محمدبن عبدالله در سرزمین حجاز بود . وقتی اعراب به ایران حمله کردند سزبازان ایرانی و سران محلی اولین کسانی بودند که مسلمان شدند و این گرایش تنها زبانی  و صرفا برای حفظ مقام وجایگاه در حکومت جدید بود.


تصرف ایران به یکباره منجر به تغییر مذهب نشد و دو قرن و نیم طول کشید تا ایرانیان مسلمان شوند . 

- حکومت ابتدا با گرفتن مالیات های سنگین , ایرانیان را مجبور به مسلمان شدن می کرد و هر کس مسلمان می شد از پرداختن مالیات معاف بود .


- اعراب به آتش زدن آتشکده ها و کشتن موبدان مبادرت می کردند و به تدریج غیر مسلمانان به مزایای اقتصادی و امنیتی مسلمان شدن پی بردند. ایرانیان توانستند قسمت های مهم از فرهنگ خود را حفظ کنند و از عربی سازی دوری کنند. 

-امویان کتاب های ایرانیان را می سوزاندند و مالیات های غیر قابل پرداختی برای ایرانیان در نظر می گرفتند و معتقد بودند قرآن تنها کتاب آسمانی است و لازم نیست کتاب دیگری وجود داشته باشد و در خوارزم هر کس به زبان خوارزمی صحبت می کرد کشته می شد و زبان عربی را تنها زبان رسمی حکومت می دانستند . در اواخر حکومت اموی تعداد مسلمانان بیشتر از ده درصد نبود اما در پایان قرن یازدهم  میلادی هشتاد درصد از مردم مسلمان شده بودند .


- از یک طرف شرایط اجتماعی ,نظام طبقاتی و تبعیض آمیز ساسانیان و جاذبه های اسلام ,عده ای از ایرانیان با اختیار خود و بدون جنگ و درگیری مسلمان شدند . 

- ساده زیستی و عدالت خواهی برخی از خلفا از جمله حضرت علی (ع ) از عوامل جذب ایرانیان به اسلام بود .


- سلسله های ایرانی , به خصوص سامانیان و آل بویه نقش چشمگیری در رونق و شکوفایی فرهنگ و تمدن ایرانی - اسلامی داشتند بیشتر فرمانروایان این سلسله به علم وادب علاقه زیادی داشتند و برای دانشمندان و ادیبان احترام و ارزش فراوان قائل بودند و این سلسله ها در احیاء زبان و ادب پارسی نقش مهمی ایفا کردند.